‘She Ruled the Castle’. Interdisciplinary Perspectives on Women’s Power and Space in the Medieval Castle

 Op Internationale Vrouwendag delen wij graag dat de Nederlandse Kastelenstichting, de Nederlandse Kastelenstudiegroep en Stichting Monumentenbezit op 11 en 12 mei 2028 een Europees symposium in Nederland organiseren over het leven van vrouwen op kastelen.

Het middeleeuwse kasteel biedt een aanzienlijk potentieel voor onderzoek. Niet alleen voor de analyse van militaire, politieke en representatieve functies, maar ook voor de reconstructie van het dagelijks leven, de sociale verhoudingen en de materiële praktijk van hun bewoners. Niettemin worden dominante interpretaties van kastelen nog steeds in belangrijke mate bepaald door het narratief van mannelijke macht, oorlogsvoering en politiek. Als gevolg daarvan blijft de ervaring van het kasteelleven — in het bijzonder die van vrouwen — structureel onderbelicht. 

Veel is bekend over vrouwen die de traditioneel mannelijke rol op zich namen (het kasteel verdedigden of herbouwden) ten tijde van de afwezigheid van hun echtgenoot. Maar wat weten we eigenlijk over female agency: welke activiteiten ontplooiden vrouwen op eigen titel en hoe zag de geleefde omgeving er voor hen uit? Hoe ervaarden (adellijke) vrouwen het kasteel als plaats van dagelijks leven, macht en beperking? Op welke wijze beïnvloedden ruimte en plaats identiteitsvorming in verschillende levensfasen - als huwbare dochters, echtgenotes en moeders, als beheerders van huishoudens, en als leden van vrouwelijke gemeenschappen zoals hofdames? Hadden vrouwen invloed op de vormgeving en indeling van kastelen waar juist zij de meeste tijd doorbrachten? Hoe traden vrouwen handelend op tijdens de aan- en afwezigheid van hun echtgenoten, met name bij het beheer van huishoudens, landgoederen en sociale netwerken? Bijzondere aandacht kan worden besteed aan tuinen als gendered space: wie had toegang tot deze ruimten, hoe waren zij gepositioneerd ten opzichte van private vertrekken, en in welke mate waren zij zichtbaar of juist afgeschermd? Ten slotte kan onderzoek zich richten op architectonische elementen zoals ingangen, deuropeningen en interne trappen, om te analyseren hoe zichtbaarheid en toegankelijkheid binnen kastelen het leven van vrouwen weerspiegelden en structureerden. 

Door onder meer (bouw)historische, literaire, archeologische, ecologische en architectuurhistorische gegevens in samenhang te analyseren, beoogt dit symposium te komen tot een meer geïntegreerd inzicht in de rol van vrouwen binnen middeleeuwse kastelen. 

Binnenkort publiceren wij de call for papers. Wil je op de hoogte blijven? Meld je dan hier aan.

Foto: Ruïne van Brederode: de laatste adellijke bewoonster was Yolande de Lalaing. © Norma van der Horst; Portret van Jacoba van Beieren. De ruïne van Teylingen is aan de gravin verbonden: hier bracht ze de laatste jaren van haar leven door. © Haags Historisch Museum