Op 11 juni hield de NKS in Amerongen haar eerste Faro-studyvisit van 2026 rond het koloniale verleden van kastelen en buitenplaatsen. Deze reeks bestaat uit thematische bijeenkomsten die de dynamiek van onderzoek naar en presentatie van de koloniale geschiedenis op buitenplaatsen centraal stellen. Het thema van de bijeenkomst in Amerongen was ‘morele oordeelsvorming’. 

Het ochtendprogramma bestond uit presentaties over de koloniale geschiedenis van Huis Amerongen (Leo van Putten en Lodewijk Gerretsen) en Huis Doorn (Wendy Landewé en Herman Sietsma). Met een groep van beheerders, conservatoren, vrijwilligers (rondleiders en gidsen) en onderzoekers werd vervolgens de omgang met twee ‘controversiële’ objecten uit de collecties van Huis Doorn en Kasteel Amerongen in stappen onderzocht. Dat gebeurde in de vorm van een ‘moreel beraad’, een discussiemethode volgens een gestructureerd stappenplan waarbij de deelnemers onderzochten in hoeverre de presentatie van de twee objecten voldoende rekening houdt met de rechten, belangen en wensen van alle betrokkenen. 

Al decennia staat voor Huis Doorn een borstbeeld van de voormalige keizer Wilhelm II die hier vanaf 1920 in ballingschap verbleef. Onder zijn bewind maakte Duitsland een enorme economische groei door en ontwikkelde het land zich tot een militaire grootmacht. Het nastreven van een ‘plaats onder de zon’ voor zijn rijk onder de grote koloniale machten leidde ook tot veel leed en verdriet. Zo vond onder de heerschappij van Wilhelm II in Duits Zuidwest-Afrika tussen 1904 en 1908 een genocide plaats op de inheemse volkeren Nama en Herero. Ook was de keizer een van de aanstichters van de Eerste Wereldoorlog. Het borstbeeld zorgt dan ook voor gemengde reacties bij bezoekers van Huis Doorn.            

De tweede casus ging over twee gueridons in de bibliotheek van kasteel Amerongen –  smalle hoge bijzettafels waarop een kandelaar of een vaas kan worden gezet. De gueridons van Amerongen zijn uitgevoerd als rijk geklede zwarte bedienden. Ze dateren uit de 19e eeuw en werden aangekocht door de toenmalige eigenaar van het kasteel. De stereotype wijze waarop zwarte personen hier zijn toegepast in de decoratieve kunst roept bij bezoekers reacties als boosheid, ongemak en schaamte op.            

De presentaties en het moreel beraad leidden tot open discussies en ook tot een heroverweging van eerder ingenomen standpunten, zo zeiden veel deelnemers na afloop. Dat maakte van de studyvisit op Amerongen een inspirerende stap op de weg naar een meer inclusieve presentatie van de koloniale geschiedenis op kastelen en buitenplaatsen.