Begin september waren de deelnemers aan het project Palamusto een week in Nederland. Palamusto is een afkorting van Research and Training for the Palace Museum of Tomorrow en is een internationaal, door de EU gesubsidieerd, onderzoeks- en opleidingsprogramma voor tien jonge kunsthistorische onderzoekers uit heel Europa. In België, Duitsland, Nederland, Polen en Portugal zijn steeds één universiteit en één erfgoedinstelling als partner bij het project betrokken. In Nederland is dat de afdeling Kunstgeschiedenis van de Universiteit Utrecht en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Een van de eisen van het project is dat niemand van de onderzoekers in zijn of zijn eigen land onderzoek doet. Zo doet een jonge Nederlandse kunsthistorica onderzoek aan de Universiteit van Warschau en een Spaanse collega onderzoekt waterinstallaties in kastelen en paleizen in de vroegmoderne tijd vanuit zijn standplaats in Sintra (Portugal). Er wordt door deze jonge generatie met een ‘verse blik’ gekeken.

Onderwerpen waar de onderzoekers zich onder meer mee bezig houden, zijn thema’s als upstairs-downstairs, keukens, eetkamers; thema’s die in de universitaire onderzoekswereld weinig aandacht kregen. Gedurende het bezoek aan Nederland bezocht de groep van bijna 20 jonge onderzoekers, hoogleraren en museumdirecteuren een selectie uit de vele bijzondere kastelen, buitenplaatsen en paleizen die ons land rijks is: zoals Cannenburch, De Haar, Het Loo, Paleis op de Dam, Trompenburg, Rosendael, Biljoen, Middachten en Twickel.

Op Twickel konden zij maar liefst een dag lang achter de schermen kijken. Niet alleen het kasteel zelf, maar ook het niet-opengestelde deel van het park, het huisarchief, de stallen en ook het interieur en de inrichting van het gehele kasteel, van zolder tot kelder werd bestudeerd. Doordat de beheerder Rob Bloemendal op de zolders de kasten opende werd duidelijk dat op Twickel ook bijzondere schatten zoals kleding bewaard zijn gebleven, die elders zo vaak zijn verdwenen.

Ook de NKS was bij deze studiedag betrokken. Ben Olde Meierink vertelde de deelnemers over de nieuwste inzichten over de gecompliceerde bouwgeschiedenis van dit kasteel. Hij wees hen op allerlei bouwsporen in het muurwerk waarin de verschillende tijdslagen duidelijk zichtbaar zijn, en vertelde over de verborgen fundamenten achter het kasteel.

Centraal stond het grote midden zestiende-eeuwse bouwconcept van Goossen van Raesfelt, dat pas een eeuw later werd voltooid. Iedereen was onder de indruk van de grote door stadhouderlijk architect Jacob Roman ontworpen gallerijvleugel uit 1692. Een verkeersruimte over twee bouwlagen met zijn imposante ‘Imperial staircase’, geïnspireerd op de Franse en Duitse paleisarchitectuur uit die tijd. Het bezoek aan Twickel was een waardevolle en inspirerende bijdrage in een vruchtbare week waarin de Nederlandse kasteel- en buitenplaatsarchitectuur in de internationale context geplaatst kon worden. Vaak realiseert men zich in Nederland niet dat een kasteel als Twickel, maar vooral ook De Haar, niet alleen bijzonder is voor Nederland maar zelfs voor Europa.