Elk jaar in het gehele tweede weekend van september openen tijdens Open Monumentendag duizenden monumenten gratis hun deuren voor publiek. Open Monumentendag verbindt mensen met monumenten en laat zien dat de verhalen en de schoonheid van monumenten een verrijking voor onze leefomgeving en voor onszelf zijn. De VriendenLoterij Open Monumentendag is, evenals de Dag van het Kasteel (een initiatief van de NKS), met jaarlijks rond de één miljoen bezoekers een van de grootste culturele evenementen in Nederland. Beide evenementen zijn bij uitstek instrumenten om belangstellenden op grote schaal in contact te brengen met ons monumentale erfgoed.

Vele kastelen en buitenplaatsen zijn regulier geopend voor het publiek; tijdens het weekend van 10 en 11 september is er de mogelijkheid om enkele kastelen en buitenplaatsen te bezoeken die niet op reguliere basis geopend zijn. Een voorbeeld daarvan is kasteel Biljoen, dat in 2009 is overgedragen aan Geldersch Landschap & Kasteelen. Conform de wens van de laatste particuliere eigenaar wordt Biljoen blijvend particulier bewoond wordt. Op zaterdag 10 september is het kasteel geopend voor het publiek. Op de website openmonumentendag.nl staan alle deelnemende monumenten. In een zoekscherm is per provincie of plaats te zoeken welke kastelen en buitenplaatsen geopend zijn. Op social media belicht de NKS tot aan 10 september verschillende bijzondere openstellingen van kastelen en buitenplaatsen.