Nederlandse Kastelenstichting - kenniscentrum voor kasteel en buitenplaatskenniscentrum voor kasteel en buitenplaatsNederlandse Kastelenstichting - kenniscentrum voor kasteel en buitenplaats
Nijenrode, Burcht Buitenplaats Business Universiteit

Ben Olde Meierink

NKS Publicaties nr. 9, dec 2016

€ 17,50 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

Het was niet lang na de bouw van hun kasteel dat de familie Van Nijenrode betrokken raakte in de langdurige oorlogen tussen Holland en Utrecht. Nijenrode kwam niet zonder kleer­scheuren uit de strijd en werd zelfs een keer deels afgebroken door woedende Utrechtse burgers. 

Eind zeventiende eeuw gebruikte de Amsterdamse kooplie­denfamilie Ortt het kasteel als zomerverblijf en liet prachtige tuinen aanleggen. Zoals vele andere Vechtbuitens raakte het huis rond 1900 in verval en zou voor afbraak verkocht worden. Michel Onnes, een ondernemer in koffie, ontpopte zich als de redder in nood en liet het huis geheel in middeleeuwse stijl res­taureren. 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het gebruikt door de be­zetter en in 1946 besloot de eigenaresse het te verkopen aan een nieuw op te richten onderwijsinstituut, dat we nu allemaal kennen als Nyenrode Business Universiteit. Dit boek belicht die lange geschiedenis, met veel aandacht voor de bewoners, het gebouw en het park . 

Nieuwe functies voor kastelen en buitenplaatsen, Een eeuw herbestemming

Fred Vogelzang

NKS Publicaties nr. 8, dec 2016

€ 14,95 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

Deze publicatie is mede tot stand gekomen door steun van de provincie Drenthe en de gemeente Raalte.

Op dit ogenblik kent Nederland ongeveer 1.000 kastelen en buitenplaatsen. Dat is minder dan een kwart van wat er ooit in ons land gestaan heeft. Onze erfenis aan kastelen en buitenplaatsen is nog altijd indrukwekkend, maar min of meer toevallig tot stand gekomen. Huizen zijn verdwenen door oorlogen, armoede, ruimtelijke ingrepen, rampen of geplande afbraak, maar zonder overkoepelend beleid of vooropgezet plan. Onze aanname is dat ongeveer een derde van deze kastelen en buitenplaatsen in particulier bezit zijn en dat minder dan de helft daarvan nog particulier bewoond wordt. Hoe worden de overige twee derde dan gebruikt?

Deze gebouwen hebben veelal een andere bestemming gekregen. De NKS heeft in de afgelopen acht jaar diverse deelonderzoeken naar herbestemming van nog bestaande kastelen en buitenplaatsen uitgevoerd. Deze deelonderzoeken zijn, onder redactie van dr. Fred Vogelzang, samengebracht in het boek over herbestemming. We signaleren verschillende categorieën van herbestemming namelijk als religieuze- of GGZ-instelling, gemeentehuis, horeca, stadspark, museum, ruïne, kantoor of educatieve instelling. Elke categorie heeft een eigen hoofdstuk met een inleiding waarin de algemene problematiek wordt beschreven gevolgd door vier cases, waarop specifiek op de herbestemming van het object wordt ingegaan.
Het boek is een publiekvriendelijke uitgave van wetenschappelijk onderzoek, om een zo breed mogelijk publiek te bereiken. Uitgevoerd in full colour met veel beeldmateriaal.
Uit het onderzoek blijkt dat kastelen en buitenplaatsen het beste bewaard blijven als ze een bestemming hebben. Gebruik – en hergebruik – is daarmee een belangrijke voorwaarde voor instandhouding. Maar hergebruik kan het monument ook aantasten. Ook zijn veel van deze herbestemmingen niet zeker of permanent. Door toenemende kosten voor onderhoud en het niet kunnen vinden van huurders, bijvoorbeeld bij buitenplaatsen die als gemeentehuis in gebruik zijn, dreigt opnieuw leegstand. In het boek is ook een tabel opgenomen met een inventarisatie van kastelen en buitenplaatsen met hun nieuwe bestemming. Dit boek laat zien over hoeveel objecten het gaat en wat de ervaringen met verschillende type herbestemmingen zijn. Het geeft inzicht in wat (langdurige) herbestemming betekent voor dit erfgoed. Kortom het is een onmisbaar boek voor het erfgoedveld.

Woontorens in Nederland

Taco Hermans

NKS Publicaties nr. 7, dec 2015

bestelgegevens: Distributeur: Uitgeverij Verloren, Hilversum (tel. 035-6859856 of bestel@verloren.nl)  ISBN/EAN 978-90-74205-04-7

In Nederland hebben misschien wel 3000 kastelen gestaan. Duizend daarvan waren zogenaamde woontorens. Van al die kastelen zijn er enkele honderden over, van de woontorens maar een handjevol. Wat is een woontoren eigenlijk? Dit boek geeft op die vraag een antwoord. De term woontoren is eigenlijk min of meer binnengeslopen in de kastelenkunde. Het gaat om solitaire torens, die verdedigbaar zijn en waarin gewoond kan worden. Soms echter is de toren geheel ingebouwd geraakt door latere toevoegingen, waardoor de toren volkomen onherkenbaar is geworden. Bij andere is het onduidelijk of de bouwheer het plan had een veel groter kasteel te bouwen maar door geldgebrek of andere omstandigheden niet verder is gekomen dan een losse toren. En of er in de torens gewoond kan worden, is bij veel objecten een groot vraagteken. Kortom, de woontoren is een bijzonder fenomeen in het Nederlandse landschap.

Kastelenkenner en bouwhistoricus Taco Hermans was al jaren gefascineerd door deze bijzondere soort kastelen. Hij deed grondig onderzoek naar bijna driehonderd woontorens, waarover nog enige informatie te vinden was. Hij bezocht allereerst de overgebleven monumenten zelf, ploegde door de relevante archieven en literatuur en bestudeerde archeologische gegevens. Dat resulteerde in een proefschrift. Van de honderden in dat proefschrift onderzochte objecten zijn er bijna 50 in deze gids beschreven. De keuze viel daarbij op die kastelen, die nog (deels) overeind staan, als ruïne in het landschap herkenbaar zijn of waarvan nog flinke bouwdelen overgebleven zijn.

Wegens de vorm van de uitgave is de literatuurlijst niet opgenomen in het boek. Deze is hier te raadplegen. 

Zoelen. Symbool van macht en weelde

Vogelzang, F. en L. Wevers

NKS Publicaties nr. 6, sep 2011

€ 14,95 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

In de Betuwe ligt vlak boven Tiel het kasteel Zoelen. In de veertiende eeuw is voor het eerst sprake van een kasteel in Zoelen, maar dit huis stond op de plek die nu Aldenhaag heet. Ten zuiden daarvan werd een eeuw later het huidige Zoelen gebouwd, waar illustere families als de Van Rossems en de Vijghs hun domicilie hadden. In de achttiende eeuw werd Zoelen een buitenplaats voor de familie Verstolk, waarvan een telg het tot minister onder koning Willem I bracht. Het prachtige park is nog steeds voor het publiek toegankelijjk, het huis zelf herbergt nu zeven appartementen.

Dit boek verhaalt van de langdurige geschiedenis van Zoelen, dat in de middeleeuwen en tijdens de Tachtigjarige Oorlog het toneel van oorlogen was. De familie Vijgh bouwde de imposante ingangstoren, als symbool van haar macht. De latere bewoners verbleven er in vreedzamer tijden in weelde. Zij flaneerden door de lange lanen, jaagden in het sterrenbos en wandelden in de parterres rond het huis, dat zich spiegelde in zijn slotgracht.
Eyckenstein. Op de grens van zand en veen

Immerseel, R. van e.a.

NKS Publicaties nr. 5, maart 2010

€ 14,95 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

Eyckenstein is gelegen in de Utrechtse gemeente Maartensdijk en grenzend aan de Utrechtse Heuvelrug. Dit gebied is een typisch buitenplaatsenlandschap. De Laagte van Pijnenburg, tussen De Bilt en Soest, is een bijzonder gebied dat al vroeg door rijke burgers uit Utrecht en Amsterdam werd ontdekt. Zij stichtten er buitens waarvan het bij Maartensdijk gelegen Eyckenstein één van de grootste is. Vanuit agrarisch gebruik ontstond in het begin van de 17e eeuw een boerderij met herenkamer, die later tot een buitenplaats uitgroeide.

Deze buitenplaats bestaat uit het hoofdhuis, tuin en park, waterpartijen, een lanenstelsel, pachtboerderijen en landbouwgronden. Het goed ligt op de grens van zand en veen.

Aan de oostzijde grenst Eyckenstein aan de Utrechtse Heuvelrug, waar vroeger schapen werden geweid. Het is niet toevallig dat Eyckenstein een eigen schaapskooi heeft gehad.
Het westelijk deel van het landgoed was een veenontginning. De beschreven bewogen bestaansgeschiedenis geeft een prachtig beeld van de ontwikkeling van buitenplaatsen. Daarnaast krijgt de lezer een inkijkje in de sociale verhoudingen van de adellijke en patricische families die de Utrechtse buitenplaatsen bewoonden en vooral ook in de uitdagingen die het beheer van een dergelijk bezit met zich meebrengt.
Zwijnsbergen. herrezen uit de as

Wevers, L. e.a.

NKS Publicaties nr. 4, dec 2007

€ 14,95 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

In dit boek komen alle aspecten van Zwijnsbergen aan de orde: de bouwhistorie en de familiegeschiedenissen. Daarnaast is er een hoofdstuk met een uitgebreide beschrijving van tuin en park. Dit boek is vooral aan te bevelen omdat de restauratiearchitecten ir.C.Bouwstra en ir. R.Bosch van Drakestein een boeiend overzicht geven van de restauratie. Dit biedt de lezer een kijk in de keuken van de restauratiearchitect, zijn visie, zijn materiaalkeuzes en zijn dilemma’s.

Zwijnsbergen Herrezen uit de as is in vele opzichten een bijzonder boek. Dankzij de brand in 2001 was het mogelijk om zo veel mogelijk bouwhistorische details te onderzoeken waardoor er veel nieuwe inzichten betreffende de buitenplaats werden verkregen. Ook is veel recent ontdekt archiefmateriaal gebruikt voor de beschrijving van de bewoners en de ontwikkeling van tuin en park.
Fogelsanghstate. Een Groninger schat in een Friese state

Kuiper, Y., W. Landewé en N. Winkler Prins Postma

NKS Publicaties nr. 3, maart 2005

€ 14,95 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

Jan Wijbrand van Iddekinge (1919-1992) heeft de gehele inboedel van zijn woning in Amsterdam nagelaten aan de Nederlandse Kastelenstichting. Deze Collectie Van Iddekinge werd door de Nederlandse Kastelenstichting in 2004 in langdurig bruikleen gegeven aan de Fogelsanghstate te Veenklooster, tegenwoordig als museum geopend voor publiek. De objecten en kunststukken uit de Collectie Van Iddekinge, die de wooncultuur van een negentiende-eeuwse adellijke familie weerspiegelen, komen in de state goed tot hun recht.

De publicatie geeft een goed beeld van de geschiedenis van de familie Van Iddekinge, beschrijft de zoektocht naar de herkomst van de Collectie Van Iddekinge en gaat in op de ontwikkeling van Fogelsanghstate en het omringende park. Exterieur, interieur en park zijn op prachtige wijze in beeld gebracht door fotograaf Romain d’ Ansembourg.
Amstenrade. Een adellijk woonhuis in Zuid-Limburg

Orbons, A.R.

NKS Publicaties nr. 2, nov 2003

€ 14,95 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

Het achttiende-eeuwse kasteel Amstenrade, vlakbij Heerlen in Zuid-Limburg, ligt te midden van een prachtig park in een historisch gezien bijzonder interessant gebied. Het huis en zijn schitterende interieur zijn beide wonderlijk gaaf behouden gebleven en dankzij het rijke huisarchief van kasteel Amstenrade kunnen de ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling van het complex tot in het kleinste detail gevolgd worden.

De talloze rekeningen, brieven en ontwerptekeningen uit het huisarchief vormen de basis voor deze monografie, waarin de bouwgeschiedenis van het kasteel, de vormgeving van het interieur, de achtergrond van de bewoners, de vakbekwaamheid van de `artisans` en de aanleg van tuin en park uitgebreid aan de orde komen.

Op schitterende wijze zijn bovendien huis en interieur in beeld gebracht. De afbeeldingen laten zien dat het interieur van kasteel Amstenrade een van de zeldzame voorbeelden is van een gaaf overgeleverde overgangsfase tussen het neoclassicisme en de empirestijl. Het feit dat kasteel Amstenrade nog steeds bewoond wordt door erfgenamen van de oorspronkelijke bouwheer verleent deze publicatie een bijzonder karakter.
Middachten. huis en heerlijkheid

Hoekstra, T. e.a. (red.)

NKS Publicaties nr. 1, maart 2002

Als een parel aan de rand van de Veluwe ligt in het dorp De Steeg - tussen Rheden en Dieren - het kasteel Middachten. Het huis kreeg zijn huidige aanzien in de laatste jaren van de zeventiende eeuw door een grondige verbouwing van het middeleeuwse kasteel. In dit boek wordt een groot aantal aspecten van het huis Middachten en zijn bezittingen beschreven. De vorm van het middeleeuwse kasteel is nog voor een deel te reconstrueren aan de hand van de in het gebouw bewaard gebleven fundamenten uit die tijd. De verbouwing van Middachten tot een `prestigewoning` door Godard van Reede-Ginkel en de rol die het huis Amerongen daarbij als te overtreffen voorbeeld speelde, komen uitvoerig aan de orde. Hoe het huis er van binnen uitzag, hoe het gemeubileerd was en hoe modegevoelig interieurs zijn, wordt ook beschreven, evenals de stallen en de `equipage`. Tuinen en parken zijn onlosmakelijk verbonden met huizen als Middachten. Door de eeuwen heen hebben zij veranderingen van stijl ondergaan, evenals perioden van verwaarlozing en herstel. Zo ook te Middachten. Mede uit de opbrengsten van het bezit aan bouw- en weiland, woeste gronden en bossen konden de bouw en het onderhoud van het huis Middachten betaald worden. De geschiedenis van het beheer van dat grondbezit - inclusief die van de fameuze Middachter Allee - is zeer gevarieerd. Door de behandeling van de geschiedenis van Middachten vanuit deze verschillende invalshoeken ontstaat een samenhangend beeld van `huis en heerlijkheid`.

Op dit moment is het boek niet meer bij de NKS te bestellen. U kunt het nog wel bij de uitgever bestellen.

Ambitie in steen. bijdragen tot de kastelenkunde in Nederland

NKS Publicaties jan 2012

€ 25,- excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

De Kastelenkunde in Nederland is een veelzijdige discipline en dat blijkt uit de bijdragen in de nieuwe NKS-bundel. Kastelen zijn geëvolueerd in vorm en type, maar zijn niet alleen een concreet object. Ze spelen ook een sociale en symbolische rol in de samenleving. De status die een kasteel bijvoorbeeld verleent, blijkt uit het feit dat ook kerkelijke hoogwaardigheisbekleders zich van zo`n machtsbasis bedienden. Hoe sterk die immateriële functie kan zijn, wordt beschreven in een bijdrage over de psychologische betekenis van sleuters en poorten. Sommige onderzoekers bestuderen de ontwikkelingsgeschiedenis van een individueel kasteel met behulp van de bouwhistorie en de archeologie, anderen gaan uit van een meer regionale aanpak. Niet alleen het totale gebouw kan onderwerp van studie zijn, maar ook bijzondere elementen zoals voorburchten, valhekken en zonnewijzers. Kastelen hebben ook een representatieve woonfunctie en zowel het gebruik als de inrichting van de ruimte spelen daarbij een rol.

Architecture and Élite Culture in the United Provinces, England and Ireland, 1500-1700

Hanneke Ronnes

NKS Publicaties feb 2007

€ 39,95 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

Deze Engelstalige publicatie stelt het concept kasteel in Nederland, Engeland en Ierland centraal, waarbij zowel het gebruik en de betekenis van dit concept in het heden als in het verleden aan bod komt.

Alleen bij de NKS is het boek tegen speciale prijs en in een speciale editie (met kleurenfoto`s) te bestellen, zolang de voorraad strekt. Het werk bevat 70 illustraties.
De Nederlandse Kastelengids 2007-2008

NKS Publicaties jan 2007

uitverkocht

Kastelen en buitenplaatsen worden tegenwoordig, met respect voor hun geschiedenis en architectuur, gebruikt als museum, hotel of restaurant, maar ook als feest- en trouwlocatie of gemeentehuis.

Een groot aantal van deze kastelen en buitenplaatsen is bijeengebracht in De Nederlandse Kastelengids. Per locatie is een historische beschrijving van het gebouw of landgoed opgenomen, vergezeld van handige, praktische informatie. Geïllustreerd met prachtige foto’s wordt een helder overzicht gegeven van 120 kastelen en historische buitenplaatsen in Nederland.

Kortom: dé ideale uitgave om een bestemming te zoeken voor een dagje uit, een weekendje weg of een evenement in een sfeervolle, karakteristieke omgeving.
De kasteeltekeningen van Abraham Rademaker

Samengesteld door Charles Dumas, Willem Beelaerts van Blokland en Hanneke Ronnes

NKS Publicaties okt 2006

€ 39,95 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

Dit nieuwe en zeer rijk geïllustreerde naslagwerk met ca. 550 nog nooit eerder gepubliceerde kasteeltekeningen is gepresenteerd op Nationaal Museum Paleis het Loo te Apeldoorn.

Abraham Rademaker was de belangrijkste topografische kunstenaar uit het eerste kwart van de achttiende eeuw. Tijdens zijn leven heeft hij duizenden tekeningen en prenten vervaardigd, waaronder een afzonderlijke reeks tekeningen van de Nederlandse kastelen die zowel in welstand als in vervallen staat zijn afgebeeld. Zo’n 350 van deze kasteeltekeningen komen uit particulier bezit en zijn nooit eerder gepubliceerd.

In dit boek worden deze nog onbekende tekeningen gepresenteerd en samengebracht met Rademakers overige kasteeltekeningen uit dezelfde serie, die zich inmiddels in vele binnen- en buitenlandse collecties bevinden. In totaal gaat het om zo’n 700 tekeningen, die bijna 500 verschillende kastelen in beeld brengen. Alle vellen met tekeningen worden uitvoerig besproken. Achter in de uitgave is van elk kasteel een korte biografie met literatuuropgave opgenomen.

Dit boek is bedoeld voor iedereen die in tekeningen en/of kastelen is geïnteresseerd, maar bovenal is het een naslagwerk dat een belangrijke functie zal hebben voor kunst- en architectuurhistorici.
Kansen door kennis: ontsluiting van kastelen en borgterreinen in een hedendaags cultuurlandschap

Nederlandse Kastelenstichting i.s.m. ADC Heritage, L. van de Werk, eindredactie

NKS Publicaties Kastelen en kasteelterreinen worden tegenwoordig vaak geïsoleerd van hun natuurlijke en historische omgeving. Dit vindt plaats door insluiting in nieuwbouwwijken of industrieterreinen, aanleg van nieuwe infrastructuur of natuurontwikkeling.

De Nederlandse Kastelenstichting heeft het Belvedereproject ‘Kansen door Kennis’ geïnitieerd om samen met ADC Heritage op zoek te gaan naar passende antwoorden voor deze problematiek. Het project richt zich op een vernieuwende aanpak voor de ontsluiting van kastelen en kasteelterreinen.

Er zijn drie praktijkvoorbeelden, cases, geselecteerd, te weten Pronkenburg in de gemeente Kapelle, de ruïne van Teylingen in de gemeente Teylingen en Kuinre in de gemeente Noordoostpolder, waarmee verschillende ontwerpers/ontwerpteams aan de slag zijn gegaan. De resultaten van het project zijn in een verslag vastgelegd dat via deze website kan worden gedownload.

Klik hier om het rapport (10 MB) downloaden.
De Delftse colleges Kastelenkunde van prof. dr. Jaap Renaud

Jaap Renaud

NKS Publicaties € 12,50 excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

Jaap Renaud, de eerste bijzonder hoogleraar Kastelenkunde van Nederland, overleed op de leeftijd van 96 jaar. Bij wijze van eerbetoon aan deze bijzondere man heeft de Nederlandse Kastelenstichting in samenwerking met BAAC bv een boekje uitgegeven met daarin de collegedictaten van de allerlaatste colleges die prof. Renaud aan de TU Delft gegeven heeft.

Dit gaat vergezeld van persoonlijke herinneringen van enkele oud-studenten en een bibliografie van Renauds wetenschappelijke publicaties.
Middeleeuwse Kastelen in veelvoud.

NKS Publicaties € uitverkocht / excl. verzendkosten. Te bestellen bij de Nederlandse Kastelenstichting, info@kastelen.nl

Regelmatig vindt in Nederland archeologisch en (bouw)historisch onderzoek plaats naar kastelen en de ondergrondse resten daarvan. Daaruit zijn opvallende nieuwe inzichten naar voren gekomen. Deze nieuwe inzichten zijn opgenomen in de bundel Middeleeuwse kastelen in veelvoud. Nieuwe studies naar oud erfgoed. Burchten als Montferland, Geertruidenberg, Coevorden en Tongelaar komen daarin uitgebreid aan de orde. We weten nu meer over hun verschijningsvorm, bouwgeschiedenis maar vooral ook van hun maatschappelijke betekenis. Vooral dat laatste is van grote betekenis. De studie naar kastelen richt zich niet alleen op de materiële resten, maar heeft ook aandacht voor de rol die het kasteel en zijn bewoners speelden in de lokale en regionale samenleving.

Het boek is uitverkocht. Wel kunt u de artikelen hier gratis downloaden. 

NKS | Postadres: Postbus 123, 3960 BC Wijk bij Duurstede | Bezoekadres: Karel de Grotestraat 30, 3962 CL Wijk bij Duurstede | T 0343 578 995 | E | KvK nr.: 41149488